Хагацаж чадах уу?

Наадам руу назгайрлаа чихэн залхуурч суух хооронд минь шоргоолж шиг хөдөлмөрч уран бүтээлч,дуучин Д.Болд шинэ дууг минь өлгийдөж авчээ.'Хагацаж чадах уу" нэртэй энэ дуу удахгүй дэлгэцнээ гарах "Учиртай гурав" киноны дуу болсон аж. http://news.gogo.mn/r/92582 Өчүүхэн миний шүлэг их Д.Нацагдоржийн алдарт зохиолоос сэдэвлэсэн уран сайхны киноны дуу болсонд ихэд бэлэгшээж байна.Бүтээлээ олонд хүргэж түүнээсээ урам зориг,онгод авдаг уран бүтээлч хүний хувьд үүнээс баяртай мэдээ юу байхав.Дууныхаа ая,хэмнэлд нийцүүлж шүлэгний мөрүүд нь өмнө хойноо орсон байналээ.Эх шүлэг нь бол ийм юм.


Зүгээр л намайг мартаж чадах уу
Зүрхээ гээгээд орчлонг туулах уу
Чилийсэн урт он жилүүд
Чи бидний өмнөөс зурайна


Чадахгүй ээ хайрт минь чадахгүй
Чамгүйгээр би амьдрахыг хүсэхгүй


Хагацая даа гэж хэлж зүрхлэх үү
Хайр дурлалгүй хорвоог төсөөлөх үү
Хагацлын сүүдэр дайрч гэмээнэ
Хар дарсан шөнүүд эхлэнэ


Үгүй дээ хайрт минь үгүй
Үнэндээ би шаналахыг хүсэхгүй

• • Үнсээд намайг үдэж чадах үү

    
    

    Үйлээ дагаад уйлж үлдэх үү

    
    

    Хайргүй нэгний өвөрт мэгших

    
    

    Хатуу тавилан чамайг тосно

    
    

    
    

Морь ярьсан Монгол

Төрж өссөн аймгийн маань түүхт 70 жилийн ой энэ зун болно.Аль 2001 онд бичиж байсан нэг шүлгээ аймгийнхаа ойд зориулсан сэтгэлийн мялаалга болгон тавьлаa.

Морь ярьсан Монгол

Дундговь аймгийн Луус сумын МУМУ Д.Эрдэнэчулуун,ААУ Б.Чулуунбаатар нарт зориулав

Гүүнээс биш
Хүнээс төрсөн атлаа
Саамаар биш
Сүүгээр амласан мөртлөө
Адгууснаас өөр бахдах зүйлгүй юм шиг
Адуунаас өөр сайхан нь үгүй юм шиг
Сав л хийвэл адуу ярьж суух
Сайхан Монгол эр манай нутагт байх
Улс амьтны хөл тэднийхээс тасрана гэж байхгүй
Уяа шон дээрээс нь унаа мал сална гэж үгүй ээ
Хурд яриулж морь шинжүүлж
Хөхүүрийг нь шавхаж унага татаж
Тэдийд л өнжицгөөх
Даваахүүгийн хээр азарганы хөлсийг духандаа хүргэснээ
Далай ламын мутраас адис хүртснээс илүүд бодох
Хойдохыг минь уншихдаа арц хүж биш
Хомоол унгатгаарай гэж адарч мэдэх
Шөлний хонь ачлаганы тэмээ гэхээсээ
Чөдрийн хэдэн морио гэж алагчлах
Ажнай ярьж нойргүй хонох
Адуу шиг үүрээр зүүрмэглэх
Өглөөний улаан нарнаар мордох
Өнөө л хэдэн адууныхаа араас шогших
Адуу дагаж буян нь хурж
Адуугаа л ярьж,морио уяж
Дуу уянгалж адуу янцгаасан
Дундговь нутагтаа жаргаж суудаг аа
Морь ярьсан
Монгол эр

Америкийн нийгмийг өөрчилсөн гангстерууд

Балмад явдлаар баатар болдоггүй гэсэн монголчуудын үгийг Америкийн домог болсон гангстерүүдын алдар үгүйсгэх мэт.Жон Деллинжер,Ал Капоне,Лаки Лучиано,Мэйр Лански,Багси Сигел мэтийн хүнд гаруудын алдар цаг хугацааны уртад бүдгэрэлгүй тэдний тухай ном зохиол,кино ший гарсаар,хүмүүс тэдний тухай үүх түүхийг сонирхсоор байгаа нь үүний илрэл гэлтэй.Залуу үеийнхний хувьд тэд муу муухайгийн үлгэр гэхээс илүү адал балмад явдал,эр зоригийн илэрхийлэл болдог гэхэд хилс болохгүй бизээ.

Амьд явахын учир

Нутаг ус,адуу малын тухай нэг нийтлэл бичсэн маань надад ойр улст их таалагджээ.Тэр дундаа муу ээж минь нэг их баярлаж.Элэг бүтэн,гэр дүүрэн бужигнаж явсан тэр сайхан цагийн гэгээн дурдатгал сэргэж хэн хүнгүй нулимс унагасан юм байх.Адуу мал,нутаг усны тухай мэт боловч угтаа эргэж хэзээ ч ирэхгүйгээр нисэн одсон тэр он цагийг нэг удаа ч болтугай эргүүлэн авчирч ээжийгээ баярлуулах чин хүсэл байсан болохоор би ч баяртай байгаа.Зүйргүй их ачийг нь хариулж баршгүй ч хүүгээрээ нэг удаа бахархаа даа ээж минь.
Будда Аллах Христ
Бууж ирээд тусалтлаа холоо
Наад муу хэдэн навсгарыгаа хайрла
Миний муусайн найз нарыг хайрла гэсэн Д.Цоодол ахын нэг шүлэг байдаг даа.Түүнийг би ээжийгээ хайрла,бүсгүй хүнийг хайрла гэж өөрчилмөөр санагддаг.Үнэндээ хэзээ ч нүүр тулаагүй бурхнаас илүүтэй дэргэд байдаг хайр энэрэл,аврал бол эх хүн юм.О.Дашбалбар агсны
Амьд явахыг би бусдад хайраа түгээхийн нэр гэж бодном
Аз жаргалыг би бусдаac хайр хүлээхийн нэр гэж ойлгоном гэсэн  гэрэлт мөрүүд сэтгэлд сэрхийтэл буух нь юуны учирсан билээ.Хойд,урд нас гэж байдагийг хэн ч  гэрчлэхгүйн учир хүнд энэ л насны амьдрал үнэтэй.Энэ насны амьдралын учир,утга юусан билээ тэгвэл.Үр хүүхэд,эд хөрөнгө,алдар нэр,албан тушаал уу?.Үгүй ээ.Би хүнд хайр түгээн,хариуд нь хайр хүндлэл хүлээж явах нь хүн шиг хүн явахын учир утга гэж би ойлгодог.Эд мөнгийг биш эрхэм сайн сэтгэлийг чухалчилдаг байсан бол энэ ертөнц өөр байх байсан.Өмч хөрөнгө гэдэг эзэн хүндээ л үнэ цэнэтэй байдгаас бусдын хувьд бол юу ч биш.Тэгвэл аливаа өгөөмөр сайн үйл өөртөө төдийгүй өрөөл бусдад ч өгөөжтэй,хүртээмжтэй байдаг. Хүмүүсийн баяжих,баялагийг шүтэх дон хүний мөн чанар,мөс чанрыг боомилж хүн амьдралынхаа эзэн нь биш боол нь болж байгаад сэтгэл эмзэглэдэг.Мэдээж мөнгө шиг хүчтэй зүйл хорвоод үгүй ч түүнээс амттай,үнэтэй,хүчтэй зүйлс амьдралд олон.Амьддаа бие биеээ хайрлаж алга урвуулахын төдий энэ богинохон амьдралд хайраар дүүрэн амьдрах юмсан.Харуулын ир шиг амьдралд хүн мод шиг зорогдоод дуусахад хайр сэтгэл,гэгээн дурсамж,сайн үйлс,цагаан мөр л зул шиг гэрэлтээд үлдэнэ.Амьд явахын утга учрыг би ингэж ухаарнам.

Миний араншин

Би зөөлөн хийгээд хатуу.Би гал хийгээд ус.Хуйлран эрчлэх шуурга.Уянгалан хүнгэнэх хуур.Ерөөс туйлын үнэн гэж үгүй хоёр туйлт ертөнцийн төгс бус бүтээл.Өрөөлийг гэж өөрийгөө эмтлэх,хорвоогийн хатууд холторч элэгдэх билүү юм би.Хурын дуслыг дэндүү удаан хүлээсэндээ гоморхон хурмаст руу буцааж цацах омголон хөх чулуу юм.Гомдол хийгээд баяр голыг минь зурж урсана.Хорвоогийн хатуу үнэнийг хорондоо хааяа сөрж урсана.Хүчин мөхөсдөхийн урсгалд хөвж бас дагаж урснаа.Итгэл навчис мэт хийсч одоход сэтгэл модод шиг нүцгэрч үлдэнэ.Сэтгэлийн минь алтан утсан дээр шувууд чуулж шулганахад гэгээн совин амилан үзгээрээ тэдгээр шувуудыг гэрэлт мөрүүд болгон зурна.Цас бодол мэт будрах,бороо нулимс шиг урсах,нар итгэл лугаа гэрэлтэх,үзэхүйеэ өнгөт цэцэг шиг хайр зүрхэнд амилах цагийн улирал сэтгэлийн минь аяс юм.Өөрөөс минь өөр хэн ч гүйцэд нээхгүй тив,өөрөөс минь өөр хэн ч таахгүй оньсого.Эвийг нь олвол гараар гарах.Эвгүй оролдвол эвдсэн ч үл онгойх цоож.Энэ миний араншин.Сэтгэлийн минь ертөнцөө.     

Зүрхнээс аргамжаатай,зүүднээс уяатай адуу,нутаг хоёр минь (Холбоо нийтлэл)

Дэлтэй хийморь

Адуу гэдэг амьтныг яг хэзээ анх харснаа би санадаггүй.Хөлд орж тэнтэр тунтар алхахуй цагт зэлэн дээр цовхчих унага,шон дээр үүргэлэх морь ч юм уу эсвэл зэрэглээн дундаас тодрон тодрох морьтой хүний бараа,эдгээрийн аль нэгийг л анх харсан байж таарна.Харин хөл хөнгөнтэй номхон бор мориныхоо нуруун дээр анх гарч морьтон болсноо санахыг бодоход тав,зургаатай л байсан юмдаг уу.Бага насны минь дурсамжийг адуу гээч тэнгэрлиг амьтан туурайгаараа арилашгүй тамгалжээ.Хорин Үйзэнгийн толгод дунд хүүхэд нас минь хүлгийн зоон дээр дарцаглаж өнгөрч.Манайх хэзээнээсээ сайн азарга адуутай,зундаа дөрөв,таван унага тогтмол дүүжилдэг айл.Наадам дөнгөж өнгөрүүт л амьтны түрүүнд гүүгээ барих.

Аав шувууны шүлэг

Номун,Мэргэн хоёртоо

Өндөг үрсээ дарж ангаахай гаргадаг

Өрөвгөр сөрөвгөр тэднийгээ өсгөж торниулдаг

Өд сөдийг нь гүйцээж далавчаа даахтай болгодог

Өндөр хөх тэнгэрт алган дээрээсээ нисгэдэг

Энгүй орчлонгийн гүнд элин хальж яваад

Эндэж гэнэдэх вий гэж сэтгэл чилээж суудаг

Өвгөн шувуу далавчиндаа түүртэхийн цагт

Өнөө хэдийгээ хүлээж холын тэнгэрийг  харуулддаг

Үрт амьтан шувууны зовлон

Үйлт хүмүүн ижий аав хоёрынх оо

Үүрээ шувуу шиг манаж сүүдрээс хүртэл нөмөрлөх

Үрээ гэх сэтгэл аав ээжийнх байдагаа

Ирээдүй хойчийн зовнил цас мэт дарахад л

Ижий аав хоёрыгоо ойлгож нэг өрөвддөгөө

Энхэл донхолтой aмьдралын бартааг

Ээж аав нь чадлаараа тэгшилнээ

Аяны замын уртад тээр болох

Алдааг минь л харин аавдаа үлдээгээрэй